
Trong trường ca "Mặt đường khát vọng", nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm đã có những lời da diết về đất nước:
" Khi ta lớn lên đất nước đã có rồi"
Và một khi đất nước không của riêng ai thì những người có trách nhiệm phải biết lắng nghe và hành động thuận theo lòng dân:
" Hãy yêu Nhân dân và nghe Ngưòi nhắn nhủ
Hãy tìm sức mạnh mình trên cơ thể Nhân dân"
Chỉ sau Đại hội lần thứ XII của Đảng hơn một năm, hàng loạt cán bộ cao cấp đã bị đưa ra xét xử và bị kết án từ tù nhiều năm đến kỷ luật cách hết chức vụ và khai trừ khỏi Đảng, bao gồm 1 ủy viên Bộ Chính trị đương chức, hàng chục bộ trưởng, tướng lĩnh công an, quân đội đương chức và hưu trí với đủ các tội danh: tham nhũng, hối lộ, lợi dụng chức quyền, kém phẩm chất và năng lực... Đó là chưa kể đến các cấp tỉnh, huyện, xã.
Tại sao hàng loạt cán bộ ngang nhiên vi phạm pháp luật, vi phạm những quy định về tư cách cán bộ, đảng viên nhiều năm trời lại có thể vượt qua vô số mắt lưới của tổ chức để lọt vào được những vị trí quan trọng, rồi chỉ sau một thời gian ngắn bị phát hiện sai phạm và bị cách hết các chức vụ đang hoặc từng nắm giữ, thậm chí bị tống vào tù? Phải chăng điều đó chứng tỏ công tác cán bộ từ lâu đã đi theo một định hướng sai lầm và từnhiều năm nay đã suy thoái trầm trọng đến mức báo động?
Ngoài cơ chế ra thì những ai phải chịu trách nhiệm về tình trạng này? Ai cũng biết công tác cán bộ là quan trọng vì cán bộ quyết định hết thảy. Vậy có nên tiếp tục giao quyền quyết định về một việc quan trọng đối với đất nước như vậy vào tay một cơ quan, một nhóm người để rồi lúc xảy ra chuyện chỉ có đất nước, nhân dân chịu thiệt, chứ không ai phải chịu trách nhiệm về quyết định của họ?
Đất nước này không phải của riêng ai. Đất nước đang phải lựa chọn đường để phát triển. Nhưng đất nước sẽ phát triển thế nào khi mà cán bộ được lựa chọn như hiện nay?
Ngạn ngữ Việt Nam có câu: “Sẩy một ly đi một dặm”. Quyết sách đúng hay sai ở những thời điểm quan trọng và về những vấn đề quan trọng (như công tác cán bộ) có thể tạo ra hay tiêu diệt một cơ hội cho đất nước. Có thể mượn lời nhân vật Hamlet của Shakespeare: “To be or not to be?” (“Tồn tại hay không tồn tại?”) để mỗi người Việt Nam tự hỏi: “Phát triển hay không phát triển đây?”. Khi cả nhân loại đang tiến nhanh như vũ bão, không phát triển thì khó mà tồn tại.
Nguyên nhân của bất cập trong công tác tổ chức và cán bộ
Nguyên nhân cơ bản trực tiếp là các nguyên tắc, chính sách cán bộ đã lỗi thời và không có thể chế đủ năng lực kiểm soát các nguyên tắc, chính sách ấy.
Nguyên tắc "Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ" không những không còn phù hợp trong Nhà nước pháp quyền, nền kinh tế thị trường, chế độ sở hữu nhiều thành phần, mà còn bị lạm dụng, càng kéo dài một cách nguy hại việc một nhóm người trong mỗi cấp quyết định công tác cán bộ.
Ở cấp nào cũng vậy, quyền lực rơi vào tay một nhóm nhỏ. Dân chủ kiểu “hồn Trương Ba, da hàng thịt”, lấy "cử" để khống chế cơ chế "bầu" là rất phổ biến. Khi cần, những người có quyền thường dùng lá bài “đảng đoàn”, “cấp ủy”, “tổ chức”,... để chọn người theo ý mình và xử lý cá nhân dám công khai phê phán những bất cập. Bên cạnh đó, người ta còn sửdụng bộ máy truyền thông độc quyền để định hướng hoặc tiêu diệt dưluận dân chủ. Nhiều người làm truyền thông vì miếng cơm manh áo mà phải ngậm … bồ hòn hoặc vì … vật chất khác, thực hiện nhiệm vụ trái với lương tâm này.
Nguyên tắc và chính sách cán bộ lỗi thời khiến Hiến pháp và pháp luật không thể thiết lập cơ chế dân chủ thực chất để kiểm soát và xử lý hữu hiệu việc lợi dụng quyền hạn và lạm quyền trong thi hành công vụ. Nếu mọi quyền hành đều tập trung vào mười mấy ông bà “vua tập thể” thì pháp quyền trở thành vật trang điểm phù phiếm, vô nghĩa.
Cơ chế tập quyền còn tạo đất sống cho hàng loạt tập quán cổ hủ từ thời phong kiến trong nền dân chủ XHCN: trung thành “vua – tôi” dẫn đến xu nịnh, đút lót; “một người làm quan cả họ được nhờ” dẫn đến bè phái, cài cắm người thân, đệ tử vào bộ máy cai trị, vân vân và vân vân.
Cơ chế tập quyền cũng làm méo mó nền kinh tế thị trường vì gắn kinh tếthị trường với cái đuôi “định hướng XHCN”. Lẽ ra nền kinh tế thị trường vận hành theo nguyên tắc cạnh tranh với mục tiêu đạt hiệu quả cao nhất phải là môi trường thuận lợi để lựa chọn, rèn luyện cán bộ thì quy định về sở hữu nhà nước như tài sản vô chủ lại kích thích cán bộ tha hóa, thoải mái tham ô để thỏa mãn lòng tham.
Nói tóm lại, những sai lầm, vi phạm của cán bộ lãnh đạo đã lộ (bị khởi tố, kết án) đang diễn ra ở quy mô từ Trung ương đến cơ sở chứng tỏnhững nguyên tắc, chính sách tổ chức cán bộ ra đời từ thời “chuyên chính vô sản”, “đấu tranh giai cấp” và nhuốm “hơi đồng” của cơ chế thịtrường không còn đáp ứng nhu cầu xã hội hiện nay. Trong tương lai, điều này càng trở nên bức xúc, nếu không kịp thời thay đổi thì chắc chắn sẽ dẫn đến sụp đổ (như Liên Xô và các nước Đông Âu) hoặc trì trệ trong nghèo đói (như Cu Ba, Triều Tiên).
Đổi mới hay là chết?
Nhiều người dân Việt Nam vẫn còn nhớ thời kỳ cuối thập niên 80, khi khối Đông Âu suy yếu và tan rã, trước các yêu cầu bức xúc của cuộc sống, để tồn tại, Đảng và Nhà nước ta đã tự cứu mình bằng cách tiến hành đường lối Đổi mới - một quyết sách có vai trò lịch sử của Tổng bí thư Trường Chinh ngay trước ngày khai mạc Đại hội VI của Đảng. Quyết sách sáng suốt đó đã tạo ra bước đột phá, đưa đất nước ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội nặng nề .
Ngày nay, nhiều người quan tâm đến vận nước có chung nhận xét nền chính trị nước ta đã đến hồi nguy hiểm vì chất lượng cán bộ, chất lượng chính trị đã bước vào điểm thoái trào vì lợi ích nhóm của những nhóm quyền lực thao túng đấ


